Składki ZUS krok po kroku

Kto płaci którą składkę, od jakiej podstawy, ile dokłada pracodawca i kiedy działa limit 30-krotności.

Stan prawny na 21 listopada 2026 r. Liczby według parametrów 2027.3.

„ZUS” na pasku wypłaty to kilka różnych składek. Część potrąca się z Twojego wynagrodzenia, część pracodawca dopłaca ponad kwotę brutto. Różnią się stawką, podstawą i tym, kiedy przestają być pobierane. Liczby poniżej dotyczą 2027 r. i pensji 8 000 zł brutto.

Składki potrącane z pensji pracownika

SkładkaStawkaPrzy 8 000 zł
Emerytalna9,76%780,80 zł
Rentowa1,5%120,00 zł
Chorobowa2,45%196,00 zł
Razem13,71%1 096,80 zł

Podstawą jest przychód ze stosunku pracy, w uproszczeniu kwota brutto. Stawki określa art. 22 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Składka emerytalna buduje Twój kapitał emerytalny, rentowa finansuje renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinne, a chorobowa daje prawo do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego.

Składka zdrowotna to osobna sprawa

Składka zdrowotna trafia do NFZ, a nie do funduszy ZUS, choć to ZUS ją pobiera. Wynosi 9% podstawy, którą jest wynagrodzenie po odjęciu składek społecznych. Przy 8 000 zł to 621,29 zł. Nie obowiązuje jej limit roczny i nie obniża podatku.

Co dopłaca pracodawca

SkładkaStawkaPrzy 8 000 zł
Emerytalna9,76%780,80 zł
Rentowa6,5%520,00 zł
Wypadkowa1,67%133,60 zł
Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy2,45%196,00 zł
FGŚP0,10%8,00 zł
Razem ponad brutto1 638,40 zł

Składka emerytalna jest więc dzielona po połowie, a rentową w większości finansuje firma. Stopa wypadkowa zależy od branży i liczby ubezpieczonych; 1,67% dotyczy płatników zgłaszających do 9 osób, większe firmy mają stopę ustalaną indywidualnie. Stopy Funduszu Pracy i FGŚP ustala co roku ustawa budżetowa; ustawa na 2027 r. jest jeszcze w toku prac, więc liczymy stawkami obowiązującymi w 2026 r. Całkowity koszt pensji 8 000 zł brutto to 9 638,40 zł miesięcznie.

Limit 30-krotności

Składki emerytalną i rentową płaci się tylko do rocznej podstawy równej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W 2027 r. to 300 990 zł (obwieszczenie MRPiPS, M.P. 2026 poz. 1098). Limit dotyczy zarówno części pracownika, jak i pracodawcy.

W praktyce limit osiągają osoby zarabiające średnio ponad 25 083 zł brutto miesięcznie. W miesiącu przekroczenia składki liczy się tylko od części wynagrodzenia mieszczącej się w limicie, w kolejnych nie pobiera się ich wcale. Przy 30 000 zł brutto następuje to w listopadzie; w grudniu, już bez tych dwóch składek, na rękę wychodzi 17 646,15 zł. Chorobowej, wypadkowej, zdrowotnej, Funduszu Pracy i FGŚP limit nie dotyczy. Zobacz to w tabeli miesięcy dla 30 000 zł brutto.

Kiedy nie płaci się Funduszu Pracy

Fundusz Pracy jest należny tylko wtedy, gdy podstawa wymiaru składek w przeliczeniu na miesiąc wynosi co najmniej tyle, ile płaca minimalna, czyli 4 950 zł w 2027 r. (ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Dz.U. 2025 poz. 620). Pracodawca nie opłaca go też za kobiety po 55. i mężczyzn po 60. roku życia; tego zwolnienia kalkulator nie uwzględnia.

Jak sprawdzić, czy składki są opłacane

Każdy ubezpieczony może sprawdzić swoje konto w serwisie internetowym ZUS. Widać tam, od jakiej podstawy pracodawca zgłasza składki w kolejnych miesiącach i ile kapitału emerytalnego jest już zapisane. Pracodawca ma też obowiązek przekazać pracownikowi informację o naliczonych składkach, na pasku wypłaty albo w informacji rocznej. Jeśli podstawa na koncie w ZUS jest niższa niż kwota brutto z umowy, warto to wyjaśnić w dziale płac.

Składki na innych umowach

Na umowie zlecenia, która jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, składki emerytalna, rentowa i zdrowotna są obowiązkowe, a chorobowa dobrowolna. Z 8 000 zł na zleceniu bez chorobowej zostaje 6 079,27 zł. Uczeń lub student do 26 lat nie podlega z tej umowy żadnym ubezpieczeniom (art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Umowa o dzieło z zamawiającym, który nie jest pracodawcą wykonawcy, nie jest tytułem do ubezpieczeń: nie ma składek społecznych ani zdrowotnej. Przedsiębiorca płaci składki sam, od zadeklarowanej podstawy, nie od przychodu. Pełny ZUS w 2027 r. liczy się od 6 019,80 zł i z dobrowolną chorobową wynosi 2 052,15 zł miesięcznie. Porównanie w kalkulatorze B2B czy etat.